پتانسیومتر دریچه گاز یکی از قطعات مهم در سیستم مدیریت موتور خودروهای مجهز به دریچه گاز مکانیکی است. راننده با فشردن پدال گاز، از طریق سیم گاز باعث چرخیدن محور و باز شدن پولکی دریچه می‌شود. ECU برای اینکه بداند دریچه در چه موقعیتی قرار گرفته، از اطلاعات سنسور موقعیت دریچه گاز استفاده می‌کند.

این قطعه از نظر عملکرد یک حسگر موقعیت زاویه‌ای است. در بازار ایران به آن بیشتر «پتانسیومتر دریچه گاز» گفته می‌شود، در حالی که عبارات سنسور دریچه گاز، سنسور TPS، سنسور موقعیت دریچه گاز و سنسور زاویه دریچه گاز نیز همگی برای همین خانواده قطعه استفاده می‌شوند.

چرا این مدل به «لوزی» یا «قدیم» معروف شده است؟

بدنه این نمونه برخلاف برخی مدل‌های جدید و شاخک‌دار، کشیده است و دو بازوی نصب در دو سمت دارد. وقتی از روبه‌رو یا پشت به آن نگاه شود، مجموعه بدنه تقریباً حالت لوزی پیدا می‌کند.

به همین دلیل در بازار با نام‌های زیر شناخته می‌شود:

• پتانسیومتر لوزی

• سنسور دریچه گاز لوزی

• پتانسیومتر قدیم

• سنسور دریچه گاز قدیم

• TPS لوزی

• سنسور دریچه گاز مگنتی مارلی

• پتانسیومتر مگنتی مارلی

استفاده از عبارت «لوزی» برای تشخیص اولیه بسیار مفید است، ولی برای خرید نهایی کافی نیست.

وظیفه پتانسیومتر دریچه گاز چیست؟

در داخل این سنسور یک مسیر مقاومتی و بخش متحرک وجود دارد. با چرخیدن محور دریچه گاز، خروجی سنسور تغییر می‌کند و ECU از روی این تغییر متوجه موقعیت دریچه می‌شود.

ECU از اطلاعات TPS برای تشخیص وضعیت‌هایی مانند:

• دریچه تقریباً بسته

• دور آرام

• شروع فشردن پدال گاز

• باز شدن تدریجی دریچه

• شتاب‌گیری

• رها کردن پدال گاز

• باز شدن زیاد دریچه

استفاده می‌کند. سنسورهای این خانواده معمولاً دارای تغذیه مرجع، اتصال منفی و خط سیگنال هستند و خروجی آن‌ها باید همزمان با حرکت دریچه به‌صورت پیوسته تغییر کند. Mechanikar

آیا سنسور دریچه گاز و پتانسیومتر یک قطعه هستند؟

در این کاربرد بله.

«پتانسیومتر» بیشتر به ساختار داخلی و شیوه عملکرد قطعه اشاره دارد و «سنسور موقعیت دریچه گاز» نام عملکردی آن است.

بنابراین اگر تعمیرکار بگوید:

• پتانسیومتر خراب است

• TPS خراب است

• سنسور دریچه گاز خراب است

در بسیاری از خودروهای دارای دریچه مکانیکی، منظور همین قطعه است.

برند این محصول چیست؟

روی خود قطعه عبارت MAGNETI MARELLI درج شده است.

بنابراین برند محصول:

Magneti Marelli / مگنتی مارلی

است.

نام برند در بازار ممکن است به شکل‌های زیر هم نوشته شود:

• مگنت مارلی

• مگنتی مارلی

• مارلی

• Magneti Marelli

اما در مشخصات محصول، نام کامل مگنتی مارلی استفاده می‌شود.

شماره قابل مشاهده روی بسته‌بندی

روی بسته محصول شماره:

96 732 997 80

دیده می‌شود.

بدون فاصله می‌توان آن را به صورت:

9673299780

نوشت.

با این حال برای خرید، کد به‌تنهایی کافی نیست. فرم قطعه قبلی نیز باید یکسان باشد.

این پتانسیومتر برای چه خودروهایی است؟

این مدل در بازار ایران بیشتر در ارتباط با خانواده قدیمی پژو 405، پژو پارس و سمند شناخته می‌شود که به سیستم دریچه گاز مکانیکی و مجموعه انژکتوری قدیمی هم‌فرم مجهز هستند.

ولی یک نکته بسیار مهم وجود دارد:

همه پژو 405ها یک پتانسیومتر ندارند

پژو 405، پارس و سمند طی سال‌های مختلف با ECU و مجموعه دریچه گاز متفاوت تولید شده‌اند. در این خانواده سیستم‌های مختلفی مانند مگنتی مارلی، ساژم، زیمنس و نمونه‌های دیگر استفاده شده‌اند.

بنابراین عبارت «پتانسیومتر پژو 405» برای انتخاب قطعی کافی نیست.

قبل از خرید چه چیزهایی باید تطبیق داده شوند؟

چهار مورد اصلی:

1. فرم بدنه

قطعه قبلی باید همان شکل کشیده و لوزی را داشته باشد.

2. سوکت

این نمونه سوکت سه‌پین دارد.

سه‌پین بودن به‌تنهایی کافی نیست؛ شکل قاب سوکت و محل قفل آن نیز باید مشابه باشد.

3. فرم محور مرکزی

این قسمت از همه مهم‌تر است.

محور دریچه گاز داخل قسمت مرکزی پتانسیومتر درگیر می‌شود. اگر فرم داخلی با دریچه خودرو متفاوت باشد، قطعه حتی با سوکت مشابه قابل استفاده نیست.

4. فاصله و محل پیچ‌ها

دو محل نصب باید کاملاً روی دریچه خودرو منطبق شوند.

تفاوت این مدل با سنسور شاخک‌دار زیمنس

این دو قطعه ممکن است هر دو:

• سه‌پین باشند

• روی دریچه گاز نصب شوند

• وظیفه TPS داشته باشند

اما از نظر فرم نصب متفاوت‌اند.

پس مشتری نباید بگوید «سه‌فیش است، پس حتماً می‌خورد».

تفاوت با سنسور دریچه گاز ساژم

در بازار پتانسیومترهای ساژم نیز برای خانواده پژو 405، پارس و سمند وجود دارند. آن‌ها نیز سه‌پین هستند، اما فرم داخلی، بدنه، دریچه مربوط و کالیبراسیون می‌تواند متفاوت باشد.

در نتیجه:

برند ECU، شکل پتانسیومتر قبلی و فرم خود دریچه باید همزمان بررسی شوند.

علائم خرابی پتانسیومتر دریچه گاز

خرابی TPS همیشه به یک شکل بروز نمی‌کند.

گاهی سنسور کاملاً قطع می‌شود، اما در موارد زیادی فقط بخشی از مسیر داخلی آن فرسوده می‌شود. در این حالت خودرو ممکن است فقط در یک نقطه خاص از حرکت پدال گاز مشکل داشته باشد.

تأخیر در گاز خوردن

راننده پدال را فشار می‌دهد، اما موتور لحظه‌ای دیر واکنش نشان می‌دهد.

اگر سیگنال TPS در ابتدای باز شدن دریچه پرش داشته باشد، این حالت می‌تواند ایجاد شود.

کپ کردن هنگام شروع حرکت

یکی از شکایت‌های رایج در خرابی TPS، مکث یا کپ هنگام شروع فشردن گاز است.

اما این علامت اختصاصی پتانسیومتر نیست.

بالا ماندن دور موتور

در برخی خرابی‌های سنسور موقعیت دریچه، ECU ممکن است وضعیت بسته بودن دریچه را درست تشخیص ندهد و دور موتور دیرتر پایین بیاید.

بالا ماندن دور می‌تواند از استپر، سیم گاز، دریچه کثیف و نشتی هوا نیز باشد.

دیر پایین آمدن دور موتور

راننده پدال را رها می‌کند، اما دور موتور با تأخیر پایین می‌آید.

در چنین شرایطی علاوه بر TPS باید موارد زیر بررسی شوند:

• سیم گاز

• پولکی دریچه

• استپر

• نشتی هوا

• سیم‌کشی

نوسان دور موتور

اگر سیگنال سنسور ناپایدار باشد، ECU اطلاعات یکنواختی از موقعیت دریچه دریافت نمی‌کند.

افت شتاب

اگر TPS در قسمتی از دامنه حرکتی داده نامناسب بدهد، خودرو ممکن است هنگام شتاب‌گیری رفتار غیرطبیعی داشته باشد.

ریپ یا خفه کار کردن هنگام گاز دادن

در بعضی خرابی‌ها موتور هنگام باز شدن دریچه به‌درستی دور نمی‌گیرد.

روشن شدن چراغ چک

اگر سیگنال سنسور خارج از محدوده قابل قبول باشد یا مدار آن دچار قطعی شود، امکان ثبت خطا وجود دارد.

مصرف سوخت نامناسب

اطلاعات موقعیت دریچه یکی از ورودی‌های ECU است؛ بنابراین اطلاعات غلط می‌تواند در مدیریت موتور اختلال ایجاد کند.

بااین‌حال افزایش مصرف به‌تنهایی دلیل تعویض پتانسیومتر نیست.

چرا خرابی پتانسیومتر ممکن است مقطعی باشد؟

مسیر مقاومتی داخلی سنسور دائماً در حال کار است.

در رانندگی روزمره برخی محدوده‌های پدال گاز بیشتر از بقیه استفاده می‌شوند. به مرور ممکن است همان قسمت دچار فرسودگی شود.

در نتیجه:

• دریچه بسته → عملکرد عادی

• کمی گاز → عملکرد عادی

• رسیدن به نقطه فرسوده → پرش سیگنال

• عبور از نقطه فرسوده → دوباره عملکرد بهتر

راننده در این وضعیت معمولاً می‌گوید:

«ماشین فقط تو یه نقطه کپ می‌کنه.»

این الگو یکی از مواردی است که تست پیوسته سنسور را مهم می‌کند.

خطاهای مرتبط با سنسور موقعیت دریچه گاز

در خودروهای دارای سیستم تشخیص مناسب، خطاهایی از خانواده TPS ممکن است ثبت شوند:

وجود خطا به معنای خرابی صددرصد خود قطعه نیست.

چه چیزهایی می‌توانند خطای TPS ایجاد کنند؟

• خرابی خود سنسور

• قطع سیم سیگنال

• قطع تغذیه مرجع

• اتصال منفی نامناسب

• خرابی سوکت

• عقب رفتن پایه داخل فیش

• سولفاته شدن کانکتور

• اتصال کوتاه سیم‌ها

• نصب اشتباه پتانسیومتر

• مشکل مکانیکی محور دریچه

بهترین روش تست پتانسیومتر چیست؟

بررسی با دیاگ

در پارامترها موقعیت یا درصد دریچه مشاهده می‌شود.

سپس پدال یا دریچه باید خیلی آرام از حالت بسته تا باز حرکت داده شود.

عدد باید:

• نرم بالا برود

• پرش ناگهانی نداشته باشد

• در وسط مسیر صفر نشود

• بدون حرکت دریچه تغییر شدید نکند

اگر حرکت دریچه کاملاً نرم است ولی عدد دیاگ ناگهان می‌پرد، سنسور یا سیم‌کشی نیاز به بررسی دارد.

تست با مولتی‌متر

این سنسور سه مسیر اصلی دارد:

• تغذیه مرجع

• اتصال منفی

• سیگنال

در تست صحیح ابتدا تغذیه و منفی بررسی می‌شوند.

سپس تغییر خروجی هنگام چرخاندن آرام محور بررسی می‌شود.

نکته مهم:

صرف اینکه در ابتدا و انتهای حرکت دو عدد متفاوت دیده شود، کافی نیست.

باید کل دامنه حرکت تست شود؛ چون ممکن است سنسور فقط در وسط مسیر قطع‌ووصلی داشته باشد.

تست مقاومت

پس از جدا کردن سنسور و با روش صحیح می‌توان تغییر مقاومت پتانسیومتر را بررسی کرد.

مقدار باید با حرکت آرام محور به‌صورت یکنواخت تغییر کند.

نشانه‌های مشکوک:

• پرش ناگهانی عدد

• بی‌نهایت شدن لحظه‌ای مقاومت

• ثابت ماندن مقدار

• قطع شدن در یک نقطه

• تغییر عدد بدون حرکت محور

فرق خرابی TPS و استپر موتور

این دو قطعه زیاد با یکدیگر اشتباه گرفته می‌شوند.

اگر مشکل فقط دور آرام است، تعویض TPS بدون بررسی استپر اشتباه است.

فرق خرابی TPS و سیم گاز

اگر سیم گاز گیر کند، ممکن است دریچه دیر بسته شود و راننده تصور کند سنسور خراب است.

بررسی کنید:

• سیم گاز آزاد حرکت کند

• بیش از حد سفت نباشد

• پدال گیر نداشته باشد

• پولکی دریچه به حالت بسته برگردد

اگر خود دریچه مکانیکی بسته نمی‌شود، سنسور سالم هم همان موقعیت باز را گزارش می‌کند.

فرق خرابی TPS و دریچه گاز کثیف

جرم روی پولکی و هوزینگ می‌تواند باعث گیر کردن دریچه شود.

در این حالت:

• دور موتور بالا می‌ماند

• دور آرام نامنظم می‌شود

• پدال حس سفتی دارد

• دریچه کامل بسته نمی‌شود

پیش از تعویض پتانسیومتر، سلامت مکانیکی دریچه بررسی شود.

فرق خرابی TPS و مپ سنسور

MAP فشار منیفولد را اندازه‌گیری می‌کند؛ TPS زاویه دریچه را.

هر دو می‌توانند با:

• کپ

• افت شتاب

• مصرف نامناسب

• بدکارکردن

همراه باشند.

دیاگ و لایو دیتا کمک می‌کند مشخص شود کدام پارامتر رفتار غیرمنطقی دارد.

فرق خرابی TPS و ضعف سوخت‌رسانی

پمپ ضعیف، فیلتر گرفته یا فشار پایین سوخت هنگام گاز دادن می‌تواند دقیقاً شبیه TPS خراب احساس شود.

اگر خودرو عمدتاً زیر بار و در دور بالا کم می‌آورد، فشار سوخت نیز باید اندازه‌گیری شود.

فرق خرابی TPS و ضعف جرقه

شمع، وایر یا کوئل ضعیف نیز باعث:

• ریپ

• کپ

• افت شتاب

• لرزش

می‌شوند.

اگر موتور سه‌کار می‌کند یا میس‌فایر واضح دارد، ابتدا سیستم جرقه بررسی شود.

چرا نباید سنسور را فقط بر اساس اسم خودرو خرید؟

برای مثال دو پژو 405 ممکن است:

• هر دو موتور XU7 داشته باشند

• هر دو دریچه گاز سیمی داشته باشند

اما سیستم انژکتوری و پتانسیومتر آن‌ها متفاوت باشد.

بنابراین ترتیب انتخاب صحیح این است:

1. شناسایی خودرو

2. بررسی نوع دریچه

3. بررسی شکل سنسور قبلی

4. بررسی سوکت

5. بررسی محور

6. بررسی فاصله پیچ‌ها

7. بررسی برند و کد در صورت وجود

این محصول با سنسور زیمنس شاخک‌دار یکی نیست

این نکته مخصوصاً مهم است چون هر دو محصول سه‌پین هستند.

مدل شاخک‌دار پشت خود اتصال شاخکی مشخص دارد، در حالی که این نمونه دارای بدنه لوزی و فرم محور مرکزی متفاوت است.

اگر قطعه قبلی شاخک‌دار است، این محصول صرفاً با توجه به سه‌فیش بودن انتخاب نشود.

این محصول با هر سنسور ساژم نیز یکی نیست

در بازار ممکن است سنسورهای ظاهراً نزدیک با نام ساژم نیز وجود داشته باشند.

تفاوت‌های احتمالی:

• فرم محور

• موقعیت پیچ‌ها

• زاویه نصب

• سوکت

• کالیبراسیون داخلی

بنابراین عبارت‌هایی مثل «405 قدیم» یا «سه‌فیش» به‌تنهایی کافی نیستند.

مشخصات ظاهری نمونه محصول

از روی تصاویر، این قطعه دارای مشخصات زیر است:

• بدنه مشکی

• فرم کشیده و لوزی

• دو بازوی نصب

• دو بوش فلزی در محل پیچ‌ها

• مرکز دایره‌ای

• محور داخلی مخصوص

• سوکت مستطیلی سه‌پین

• نوشته Magneti Marelli روی بدنه

• بسته‌بندی پژو و سیتروئن

• عنوان THROTTLE POSITION روی لیبل بسته

این مجموعه ویژگی‌ها باید با قطعه قبلی خودرو مقایسه شود.

اصالت قطعه چگونه بررسی شود؟

برای ارزیابی اصالت نباید فقط به یک نشانه تکی اعتماد کرد.

مواردی که باید کنار هم دیده شوند:

• نام Magneti Marelli روی قطعه

• کیفیت یکنواخت چاپ

• کیفیت قالب‌گیری پلاستیک

• تمیزی سوکت

• کیفیت پایه‌های برق

• بوش‌های فلزی منظم

• نبود پلیسه غیرعادی

• کیفیت محور مرکزی

• بسته‌بندی

• شماره‌های شناسایی

• عدم وجود آثار نصب قبلی

در قطعات قدیمی، وضعیت نگهداری بسته‌بندی نیز ممکن است متفاوت باشد؛ بنابراین خود قطعه اهمیت بیشتری دارد.

داخل بسته چیست؟

داخل بسته:

یک عدد پتانسیومتر کامل دریچه گاز

قرار دارد.

دریچه گاز کامل، سیم گاز، استپر، سوکت دسته‌سیم و پیچ‌های خودرو جزو این محصول نیستند مگر اینکه جداگانه اعلام شوند.

آیا می‌توان پتانسیومتر خراب را تعمیر کرد؟

این قطعه یک مجموعه الکتریکی بسته است.

اگر مشکل فقط:

• فیش کثیف

• سیم قطع

• پایه شل

• اتصال منفی ضعیف

باشد، تعمیر مدار می‌تواند مشکل را برطرف کند.

اما اگر مسیر داخلی پتانسیومتر ساییده یا قطع شده باشد، تعمیر آن معمولاً راهکار قابل اتکایی برای استفاده بلندمدت نیست و تعویض قطعه سالم منطقی‌تر است.

آیا می‌توان سنسور را شست؟

خود پتانسیومتر نباید با:

• بنزین

• تینر

• اسپری دریچه گاز

• آب

• شوینده قوی

شسته شود.

این مواد می‌توانند وارد قسمت داخلی شوند و مسیر مقاومتی را خراب کنند.

برای سوکت برق می‌توان از روش مناسب تمیزکاری اتصالات استفاده کرد، اما خود سنسور نباید غرق در ماده شوینده شود.

علت خرابی زودهنگام پتانسیومتر

فرسودگی طبیعی

این سنسور با هر بار فشار دادن پدال حرکت می‌کند و یک قطعه مستهلک‌شونده الکترومکانیکی است.

نفوذ رطوبت

رطوبت داخل سوکت می‌تواند باعث خوردگی پایه‌ها شود.

شست‌وشوی موتور

پاشش مستقیم آب روی سوکت‌ها احتمال ایجاد مشکل الکتریکی را بالا می‌برد.

فشار مکانیکی

اگر هنگام نصب محور داخلی با شفت دریچه هم‌راستا نباشد، فشار اجباری ممکن است به قطعه آسیب بزند.

خرابی خود دریچه

گیر کردن محور دریچه باعث وارد شدن فشار اضافی به مکانیزم سنسور می‌شود.

سیم‌کشی خراب

نوسان یا اتصالی در مدار می‌تواند رفتار سنسور را مختل کند.

مراحل کلی تعویض پتانسیومتر دریچه گاز

1. موتور خاموش شود.

2. سوئیچ بسته باشد.

3. محل سنسور روی دریچه گاز پیدا شود.

4. قبل از باز کردن، از وضعیت نصب قطعه قبلی عکس گرفته شود.

5. ضامن سوکت آزاد شود.

6. فیش از بدنه گرفته شود، نه از سیم‌ها.

7. دو پیچ نگهدارنده باز شوند.

8. پتانسیومتر قبلی مستقیم و آرام جدا شود.

9. محور داخلی سنسور قدیمی بررسی شود.

10. قطعه جدید و قدیمی کنار هم قرار گیرند.

11. فرم سوکت مقایسه شود.

12. فاصله دو پیچ مقایسه شود.

13. فرم محور مرکزی دقیقاً مقایسه شود.

14. محور دریچه از نظر گیرکردن بررسی شود.

15. قطعه جدید بدون زور روی محور قرار گیرد.

16. اگر قطعه نمی‌نشیند، با فشار یا پیچاندن اجباری نصب نشود.

17. پیچ‌ها ابتدا با دست درگیر شوند.

18. دو پیچ به‌صورت یکنواخت بسته شوند.

19. سوکت تا قفل شدن کامل جا زده شود.

20. موتور روشن شود.

21. دور آرام بررسی شود.

22. پاسخ گاز بررسی شود.

23. در صورت وجود خطای قبلی، دیاگ انجام شود.

24. لایو دیتای TPS کنترل شود.

آیا بعد از تعویض نیاز به تنظیم دارد؟

این موضوع به نوع سیستم مدیریت موتور و دریچه بستگی دارد.

نباید برای تنظیم دور موتور، سنسور را خودسرانه در جای خود بچرخانید یا محل نصب را دستکاری کنید.

پس از نصب باید:

• موقعیت بسته دریچه درست باشد

• سیم گاز گیر نداشته باشد

• سنسور درست روی محور قرار گرفته باشد

• سیگنال TPS منطقی باشد

• ECU خطای مرتبط نداشته باشد

اگر پارامتر TPS در حالت بسته غیرعادی است، ابتدا نصب و خود دریچه بررسی شود.

بعد از تعویض سنسور هنوز دور موتور بالاست؛ چرا؟

موارد زیر را بررسی کنید:

• سیم گاز سفت نیست؟

• دریچه کاملاً بسته می‌شود؟

• استپر گیر نکرده؟

• نشتی هوا وجود ندارد؟

• پتانسیومتر هم‌مدل قبلی است؟

• محور درست جا خورده؟

• سوکت قطع‌ووصلی ندارد؟

• پارامتر TPS در دیاگ طبیعی است؟

تعویض سنسور نمی‌تواند مشکل مکانیکی دریچه یا استپر را برطرف کند.

بعد از تعویض هنوز خودرو کپ می‌کند

احتمالات:

• سنسور اشتباه انتخاب شده

• سیم‌کشی ایراد دارد

• MAP مشکل دارد

• فشار سوخت پایین است

• انژکتور کثیف یا معیوب است

• کوئل یا وایر ضعیف است

• شمع‌ها مشکل دارند

• نشتی هوا وجود دارد

• کمپرس موتور مناسب نیست

آیا خرابی پتانسیومتر باعث افزایش قدرت یا کاهش قدرت موتور می‌شود؟

پتانسیومتر سالم قرار نیست قدرتی بیشتر از حالت طراحی‌شده موتور ایجاد کند.

اگر سنسور قبلی معیوب باشد، تعویض آن می‌تواند پاسخ طبیعی گاز و عملکرد ازدست‌رفته موتور را بازگرداند.

این با «افزایش قدرت تیونینگ» تفاوت دارد.

قطعاتی که هم‌زمان بهتر است بررسی شوند

پرسش‌های متداول

نام درست این قطعه چیست؟

نام رایج بازار پتانسیومتر دریچه گاز است. نام فنی آن سنسور موقعیت دریچه گاز یا TPS است.

چرا به آن لوزی می‌گویند؟

به دلیل شکل کشیده بدنه و دو بازوی نصب در دو سمت که فرم کلی لوزی ایجاد می‌کنند.

چرا به آن قدیم می‌گویند؟

برای تفکیک از پتانسیومترهای جدیدتر مانند مدل‌های شاخک‌دار و فرم‌های دیگر.

برند این نمونه چیست؟

مگنتی مارلی / Magneti Marelli.

آیا اصلی است؟

نمونه تصاویر دارای مشخصات و مارک مگنتی مارلی و بسته‌بندی اصلی پژو و سیتروئن است و به‌عنوان محصول اصلی عرضه می‌شود.

ساخت کجاست؟

روی بسته‌بندی عبارت مربوط به آلمان درج شده است؛ بنابراین کشور درج‌شده روی بسته‌بندی آلمان است.

شماره روی بسته چیست؟

96 732 997 80

چند پین دارد؟

سه پین.

چند پیچ دارد؟

با دو نقطه پیچ روی دریچه نصب می‌شود.

برای پژو 405 است؟

برای نسخه‌های قدیمی دارای دریچه گاز و پتانسیومتر هم‌فرم قابل بررسی است.

برای پژو پارس مناسب است؟

در نسخه‌های دارای سیستم و دریچه قدیمی هم‌فرم قابل استفاده است؛ قبل از خرید قطعه قبلی تطبیق داده شود.

برای سمند مناسب است؟

صرف سمند یا XU7 بودن کافی نیست. اگر پتانسیومتر قبلی دقیقاً همین فرم باشد، قابل انتخاب است.

برای همه موتورهای XU7 مناسب است؟

خیر.

این یکی از مهم‌ترین نکات خرید است.

نوع ECU و دریچه گاز اهمیت دارد.

آیا با زیمنس شاخک‌دار یکی است؟

خیر.

فرم اتصال مرکزی و بدنه متفاوت است.

با سنسور ساژم یکی است؟

بدون تطبیق دقیق خیر.

اگر هر دو سه‌پین باشند قابل جایگزینی‌اند؟

خیر. تعداد پین تنها یکی از مشخصات است.

خرابی آن باعث کپ کردن می‌شود؟

بله، می‌تواند یکی از دلایل باشد؛ مخصوصاً اگر سیگنال هنگام حرکت دریچه پرش داشته باشد.

باعث بالا ماندن دور موتور می‌شود؟

ممکن است، ولی استپر، سیم گاز، دریچه و نشتی هوا نیز باید بررسی شوند.

باعث افت شتاب می‌شود؟

اگر سیگنال سنسور اشتباه باشد ممکن است پاسخ گاز و شتاب طبیعی مختل شود.

باعث افزایش مصرف می‌شود؟

می‌تواند در عملکرد سیستم مدیریت موتور اثر بگذارد، اما مصرف بالا به‌تنهایی دلیل خرابی TPS نیست.

آیا با دیاگ تست می‌شود؟

بله. مشاهده پیوستگی تغییر پارامتر موقعیت دریچه یکی از تست‌های مفید است.

با مولتی‌متر تست می‌شود؟

بله، تغذیه، منفی و تغییر پیوسته سیگنال یا مقاومت قابل بررسی است.

آیا فقط باز و بسته بودن کافی است؟

خیر. کل دامنه حرکت باید بررسی شود تا نقطه مرده یا پرش مشخص شود.

آیا سنسور نیم‌سوز می‌شود؟

بله، اصطلاح بازار برای حالتی است که بخشی از مسیر داخلی سنسور فرسوده شده و در بعضی زوایا مشکل ایجاد می‌کند.

آیا قابل تعمیر است؟

خرابی سوکت یا سیم‌کشی قابل تعمیر است، ولی خرابی مسیر داخلی خود پتانسیومتر معمولاً با تعویض قطعه برطرف می‌شود.

می‌توان داخل آن اسپری زد؟

توصیه نمی‌شود.

آیا بعد از تعویض نیاز به دیاگ است؟

الزام نصب نیست، اما برای بررسی خطا و پارامتر TPS بسیار مفید است.

آیا بعد از تعویض باید ECU ریست شود؟

مهم‌تر از ریست، نصب صحیح و طبیعی بودن پارامتر TPS است. در صورت وجود خطا می‌توان آن را با دستگاه مناسب بررسی و پاک کرد.

مهم‌ترین نشانه برای خرید چیست؟

فرم لوزی، سه‌پین بودن، دو محل پیچ و مخصوصاً شکل محور مرکزی پشت سنسور.

اگر شماره روی سنسور قبلی خوانا نباشد چه کنیم؟

قطعه قبلی را از جلو، پشت و سمت سوکت با تصاویر این محصول مقایسه کنید.

داخل بسته چیست؟

یک عدد پتانسیومتر کامل دریچه گاز.

جمع‌بندی

محصول این صفحه همان قطعه‌ای است که در بازار بیشتر با نام پتانسیومتر دریچه گاز لوزی یا پتانسیومتر دریچه گاز قدیم شناخته می‌شود. نام فنی آن Throttle Position Sensor یا TPS است و وظیفه دارد موقعیت دریچه گاز مکانیکی را به ECU گزارش کند.

این نمونه دارای برند Magneti Marelli، بدنه لوزی‌شکل، سوکت سه‌پین، دو نقطه نصب و محور مرکزی مخصوص است. روی بسته‌بندی نیز شماره 96 732 997 80 دیده می‌شود.

برای پژو 405، پارس و سمند، نام خودرو یا حتی موتور XU7 به‌تنهایی ملاک کافی نیست؛ زیرا این خانواده در طول تولید از چند سیستم انژکتوری و چند مدل دریچه گاز استفاده کرده‌اند. بنابراین فرم سنسور قبلی، شکل محور، سوکت و فاصله پیچ‌ها حتماً باید قبل از خرید تطبیق داده شوند.

کپ کردن، تأخیر در گاز خوردن، بالا ماندن یا دیر پایین آمدن دور موتور، نوسان دور و افت شتاب می‌توانند با خرابی پتانسیومتر ارتباط داشته باشند، اما قبل از تعویض باید استپر، سیم گاز، دریچه گاز، MAP، سوکت، سیم‌کشی، سیستم جرقه و سوخت‌رسانی نیز بررسی شوند.